Herinrichting begraafplaatsen

De begraafplaatsen zijn een plaats waar we onze dierbaren begraven. Maar ook een plek om te gedenken, een plek van bezinning en rust. Daarom wordt de begraafplaats in Machelen heringericht. 

Opzet is een rustgevend geheel van graven, urnekelders, nieuwe columbariums en een grotere vernieuwde strooiweide te creëren.

We kiezen voor duurzame, bio-diverse, groene en toegankelijke begraafplaatsen. Een rustplek voor onze inwoners, met de nodige sanitaire voorzieningen.

Wij realiseren ons dat het herinrichten van begraafplaatsen gevoelig ligt. We pakken dit dan ook heel zorgvuldig en gefaseerd aan.

De werken worden grotendeels in eigen beheer uitgevoerd. Dit geeft ons meer betrokkenheid maar laat ons ook toe snel in te grijpen bij onvoorziene omstandigheden. De begraafplaats moet altijd toegankelijk blijven, voor bezoekers, maar ook voor de wekelijkse begrafenissen. Dit maakt het werk soms uitdagend, maar we streven er altijd naar om met respect te handelen.

Indeling begraafplaats

Nu en in de toekomst blijft de mogelijkheid om zich te laten begraven met of zonder concessie. Een overzicht vind je op https://www.machelen.be/begraafplaatsen. 

De gemeentelijke begraafplaats is pluralistisch, er worden geen aparte percelen ingericht op basis van geloofsovertuiging.

De enige aparte percelen die er zijn en blijven zijn de percelen waar de oorlogsslachtoffers, oud-oorlogsstrijders/verzetstrijders worden begraven. Ook voor de kindergraven blijft een apart perceel voorzien.

Vergroening

De voormalige begraafplaats was een stenen woestijn met verdichte bodemlagen, ongezond door jarenlang pesticidegebruik. Grondwerken herstelden de bodemstructuur en bevorderden waterinfiltratie.

Op niet-bewandelbare graspaden zaaien we kalkminnende, bloemrijke planten zoals steenanjer, zandblauwtje, tijm en wilde marjolein. Paden leiden langs brugjes en wadi’s, die regenwater opvangen en geleidelijk laten infiltreren.

Er stonden amper bomen, maar nu creëren we schaduw en biodiversiteit met soorten zoals beverboom, zwarte tulepop, treurwilg en amberboom. Deze bomen bieden schaduw, structuur en een warme herfstpracht. Nest- en voedselbosjes langs muren ondersteunen vogels en insecten.

Stilteplek en natuurbegraven

Rond de nieuw aangeplante treurwilg, symbool van rouw en herinnering, wordt een stilteplek ingericht voor herdenking en troost. Hier kunnen ook ingetogen troostconcerten of vertellingen plaatsvinden. Daarnaast wordt een ruimte voorzien voor natuurbegraven, waar biologisch afbreekbare urnen een plaats kunnen krijgen.

Strooiweide

De strooiweide is vergroot om aan de groeiende vraag naar asverstrooiingen te voldoen. Graszoden van de oude weide werden zorgvuldig verplaatst om respect te tonen aan overledenen en nabestaanden. De nieuwe strooiweide is een besloten bezinningstuin waar afscheid in rust en intimiteit mogelijk is. Glooiende paden symboliseren de levensstroom en bieden troost door continuïteit te suggereren. Japanse sierkersen worden aangeplant voor een overhangend silhouet en bloeien in het voorjaar samen met duizenden krokussen. Recent werden vernieuwde naamzuilen geplaatst door onze technische diensten.

Naamplaatjes

Alle oude naamplaatjes zijn verwijderd en bewaard. Op verzoek kunnen nabestaanden de naamplaatjes ophalen, mits zij een ontvangstbewijs ondertekenen en hun verwantschap aantonen. Maak hiervoor een afspraak met de dienst Burgerzaken via burgerzaken@machelen.be of op 02 254 12 57.

Op de nieuwe zuil zijn de vernieuwde naamplaatjes met overlijden na 2009 aangebracht.

Iedereen die dat wenst, kan een (nieuw) naamplaatje aanvragen en laten bijplaatsen op het algemeen monument. Deze aanvraag verloopt ook via de dienst Burgerzaken en bedraagt €250 voor een periode van 30 jaar.

Recuperatie materiaal

Heel wat materialen kregen bij deze herinrichting een tweede leven. Boordstenen, kasseien, maar ook grafstenen werden hergebruikt. Zo is het betonnen karrespoor gemaakt met granulaten afkomstig van verwijderde grafstenen.

Bloempothouders

Om putten in het nieuw gazon te voorkomen, biedt de gemeente gratis bloempothouders met pin te leen aan. Deze zijn geproduceerd in samenwerking met de technische middelbare school GISO Diegem. Tijdens Allerheiligen waren er 300 beschikbaar, en volgend jaar hopen we 1000 houders aan te bieden.

Gefaseerde herinrichting

Veel werk is al verricht, en het einde is in zicht. Het nieuwe sanitaire gebouw is onlangs voltooid en komend voorjaar worden de resterende kiezelpaden omgevormd tot groene graspaden, nieuwe watertappunten worden geplaatst en zitmeubilair wordt geïnstalleerd. In de laatste fase wordt het betonnen pad afgewerkt en worden bloemborders aangeplant.

Komende jaren zullen we verder blijven sleutelen aan een groen sereen geheel en maken we van de begraafplaats een bijzondere plek waar leven, dood en herinnering hand in hand gaan.

Kunstwerken sieren de begraafplaats

Onder de deskundige leiding van Gilbert Putteman kregen 4 gerenommeerde kunstenaars de opdracht om een kunstwerk te creëren voor een bepaald perk op de begraafplaats.

Het beeld van Katrin Dekoninck kan je vinden op het kinderkerkhof. Het straalt warmte, troost en liefde uit. Een beeld dat het innerlijke van de mens moet uitstralen.

Met haar beeld wilde Hilde Van de Walle een kruisbeeld ontwerpen die de symboliek van lijden en sterven in een ruimer kader plaatst. Een beeld dat niet alleen christenen aanspreekt, maar iedereen die rouwt zal er een uitweg van troost in terugvinden. De beeltenis verwijst naar hoop en licht.

Dany Tulkens creëerde een beeld voor de graven van de oud-strijders en slachtoffers van de oorlog. Een impressionant beeld van een soldaat waarmee de kunstenaar alle helden wil eren. De soldaat heeft zijn en onze vrijheid heroverd en veilig gesteld. Hij vangt de wind op in zijn rug, ontspannen en leunend kijkt hij naar de toekomst en de vrede. Dit beeld zal doorheen de jaren steeds weer ons geheugen opfrissen m.b.t. die moeilijke periode in onze geschiedenis.

Maarten Ceulemans creëerde een prachtig beeld van een gestorven vogel. Wanneer vogels doodgaan worden zij herboren in een etherisch lichaam. Vogels zijn niet alleen verbonden met het element lucht, maar volgens de Oudheid staan zij ook het dichtst bij de engelen.

Regelgeving

Begraafplaatsen zijn geregeld door Vlaamse regelgeving. De eeuwigdurende concessies zijn door een wet van 1971 omgezet naar concessies van 50 jaar.

De gemeenteraad heeft in het najaar van 2020 het huishoudelijk, politie- en retributiereglement op de begraafplaatsen hernieuwd en aangepast aan de hogere regelgeving. Voor de niet-geconcedeerde graven zijn we nog verder gegaan. Daar hebben we de grafrust bepaald op 15 jaar in plaats van de 10 jaar zoals door de regelgeving voorgeschreven.

Meer informatie

Voor vragen of informatie kan je terecht bij de dienst Burgerzaken op 02 254 12 27 of burgerzaken@machelen.be.